مجتبی گهستونی، روزنامهنگار و دبیر سرویس نخبگان و سمنهای میراثآریا در یادداشتی نوشت: انتشار کتاب «کهندیار جانکی» اثر مهدی داودی را نباید صرفاً بهعنوان انتشار یک اثر مکتوب درباره تاریخ و فرهنگ یک منطقه در نظر گرفت؛ این کتاب میتواند سرآغازی برای بازشناسی هویت تاریخی، مستندسازی میراث ناملموس و شکلگیری مطالبات فرهنگی و گردشگری در جغرافیای جانکی و شهرستان باغملک باشد.
۲۴ مهرماه ۱۴۰۳، در نشستی از مجموعه برنامههای «خوزستان در سفرنامهها»، میزبان جمعی از بزرگان و فرهیختگان طایفه جانکی بودیم. این نشست که با هدف گرامیداشت روز جانکی برگزار شد، فرصتی فراهم آورد تا گستردگی جغرافیایی، پیشینه تاریخی و پیوندهای فرهنگی جانکی از گرمسیر تا سردسیر بیشتر شناخته شود. نکته قابل توجه آن بود که بخشی از برگزارکنندگان و دستاندرکاران آن نشست، امروز نیز در مسیر معرفی و پاسداشت هویت جانکی و برگزاری آیین رونمایی از کتاب «کهندیار جانکی» نقشآفرینی میکنند.
با نگاهی به محتوای کتاب مهدی داودی، میتوان دریافت که چنین آثاری ظرفیت آن را دارند تا فراتر از یک پژوهش تاریخی، به مبنایی برای طراحی برنامههای فرهنگی و توسعهای تبدیل شوند. به اعتقاد من، انتشار این کتاب میتواند سه مسیر مهم را پیش روی فعالان فرهنگی، مدیران محلی و متولیان میراثفرهنگی قرار دهد.

تثبیت روز جانکی؛ فرصتی برای استمرار رویدادهای فرهنگی
نخستین پیشنهاد، تثبیت ۲۴ مهرماه بهعنوان روز جانکی و تبدیل آن به یک مناسبت فرهنگی سالانه است. برگزاری نشستهای تخصصی، آیینهای معرفی تاریخ و فرهنگ، نمایشگاههای صنایعدستی، جشنوارههای خوراک محلی و برنامههای مرتبط با موسیقی، پوشش و بازیهای بومی میتواند این روز را به فرصتی برای گردهمایی نسلهای مختلف و انتقال داشتههای فرهنگی جانکی تبدیل کند.
چنین رویکردی کمک میکند روز جانکی از یک مناسبت نمادین فراتر برود و به رویدادی مستمر برای معرفی ظرفیتهای فرهنگی و گردشگری این منطقه تبدیل شود.
باغملک و ظرفیت تبدیل شدن به شهر ملی قصهها و روایتها
دومین موضوع، بهرهگیری از ظرفیتهای کتاب «کهندیار جانکی» برای حرکت باغملک به سمت کسب عنوان «شهر ملی قصهها و روایتها» است.
جغرافیای جانکی مجموعهای متنوع از داشتههای فرهنگی و میراث ناملموس را در خود جای داده است. گویش جانکی، روایتها و قصههای شفاهی، خوراکهای محلی همچون ناردونگ و رب انار، جشنها و آیینهای بومی، دانش سنتی مرتبط با کشاورزی، باغداری و دامداری، پوشش سنتی جانکیتباران و بازیهای محلی، بخشی از این سرمایه فرهنگی هستند.
این ظرفیتها اگر بهدرستی شناسایی، مستندنگاری و معرفی شوند، میتوانند به عناصر هویتبخش گردشگری فرهنگی باغملک تبدیل شوند. بهویژه آنکه قصهها و روایتهای شفاهی، در کنار آدابورسوم و دانش بومی، از مهمترین مؤلفههای حفظ حافظه تاریخی جوامع محلی به شمار میروند.
از سوی دیگر، خوزستان با وجود برخورداری از تنوع فرهنگی و تاریخی کمنظیر، هنوز نتوانسته است جایگاه شایستهای در شبکه شهرهای خلاق یونسکو به دست آورد. البته رسیدن به چنین جایگاهی نیازمند برنامهریزی، ایجاد زیرساختهای فرهنگی، مشارکت جوامع محلی و انطباق با معیارهای مشخص این شبکه است. با این حال، ظرفیتهای جانکی و باغملک میتوانند زمینه مناسبی برای آغاز چنین مسیری باشند.
ضرورت ارتقای نمایندگی میراثفرهنگی باغملک به اداره شهرستان
سومین مطالبه، توجه به ساختار اداری میراثفرهنگی در شهرستان باغملک است. وقتی منطقهای از چنین تنوعی در حوزه میراث تاریخی، فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی برخوردار است، نمیتوان انتظار داشت با امکانات و ساختار محدود اداری، همه ظرفیتهای آن بهدرستی شناسایی، حفاظت و معرفی شوند.
ارتقای نمایندگی میراثفرهنگی به اداره میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی شهرستان باغملک میتواند گامی مؤثر در تقویت نظارت، تسهیل امور حفاظتی، حمایت از فعالان گردشگری و صنایعدستی و برنامهریزی برای معرفی جاذبههای منطقه باشد.
این مطالبه صرفاً یک درخواست اداری نیست؛ بلکه پاسخی به ضرورتهای مدیریتی و حفاظتی منطقهای است که میراث تاریخی و فرهنگی آن میتواند پشتوانهای برای توسعه گردشگری و اقتصاد محلی باشد.

کتاب؛ نقطه آغاز یک حرکت فرهنگی
آنچه اهمیت دارد این است که کتاب «کهندیار جانکی» در قفسه کتابخانهها متوقف نماند. چنین اثری زمانی میتواند تأثیر واقعی خود را نشان دهد که محتوای آن به برنامههای فرهنگی، طرحهای پژوهشی، مستندسازی میراث ناملموس، رویدادهای گردشگری و مطالبات اجرایی تبدیل شود.
جانکی تنها یک نام جغرافیایی یا عنوان یک طایفه نیست؛ مجموعهای از تاریخ، زبان، روایت، آداب، دانش بومی و شیوههای زیست است که در گذر زمان شکل گرفته و به نسل امروز رسیده است. حفاظت از این سرمایهها نیز تنها با ثبت و نگهداری آثار تاریخی محقق نمیشود، بلکه نیازمند توجه به حافظه شفاهی، فرهنگ زندگی و مشارکت مردمی است.
از این منظر، انتشار «کهندیار جانکی» را باید فرصتی برای آغاز گفتوگویی جدی درباره آینده فرهنگی و گردشگری باغملک دانست؛ گفتوگویی که میتواند با تثبیت روز جانکی، حرکت به سمت شهر ملی قصهها و روایتها و ارتقای ساختار اداری میراثفرهنگی شهرستان، از یک رویداد فرهنگی به مجموعهای از اقدامات ماندگار تبدیل شود.
انتهای پیام/
نظر شما